İnşaat sürecinin sağlıklı, güvenli ve mevzuata tam uyumlu bir şekilde başlayabilmesi için inşaat öncesi yapılması gereken işlemler kritik bir aşamayı oluşturur. Bu süreç, yalnızca bir yapının temellerinin atılmasından ibaret değildir; aynı zamanda hukuki, teknik ve idari gerekliliklerin eksiksiz karşılanmasını gerektirir. Profesyonel bir inşaat planlaması, doğru belgelerin hazırlanması, proje analizlerinin yapılması ve arsanın mevcut durumu ile ilgili detaylı incelemelerin tamamlanmasıyla başlar. Tüm bu aşamalar, ilerleyen dönemlerde hem teknik hem de mali açıdan ortaya çıkabilecek riskleri önemli ölçüde azaltır ve projenin sürdürülebilir bir şekilde ilerlemesini sağlar.
Bir inşaata başlamadan önce en temel ihtiyaç, arsanın mevcut imar durumunu detaylı şekilde analiz etmektir. Belediyeden alınan İmar Durum Belgesi, arsanın hangi amaçla kullanılabileceğini, yapılaşma şartlarını, kat adedi sınırlarını, çekme mesafelerini ve yapı yoğunluğunu belirleyen resmi bir dokümandır. Bu belgeye göre hazırlanmayan projeler, ruhsat aşamasında reddedilmekte veya ilerleyen süreçte ciddi hukuki sorunlara yol açabilmektedir.
Arsanın topoğrafik özellikleri, zemin yapısı, jeolojik durumu ve çevresel koşulları da inşaat öncesi mutlaka analiz edilmelidir. Bu kapsamda yapılan jeolojik etüt raporları, zeminin taşıma kapasitesini ve uygulanabilecek temel sistemlerini belirleyerek teknik ekibe yol gösterir. Fay hatları, yeraltı su seviyesi ve zeminde olası sıvılaşma riskleri gibi mühendislik açısından hayati veriler, inşaatın güvenliği için kritik önem taşır.
İnşaat sürecinin en önemli aşamalarından biri, mimari ve mühendislik projelerinin hazırlanmasıdır. Bu süreç yalnızca bir tasarım değil, aynı zamanda hukuki olarak bağlayıcı teknik dokümanların oluşturulması anlamına gelir. Mimari projelerle başlayan süreç; statik projeler, elektrik projeleri, mekanik tesisat projeleri, ısı yalıtım raporları, yangın güvenlik projeleri ve enerji kimlik belgesi (EKB) gibi teknik çalışmalarla desteklenir.
Projelerin tamamı, ilgili belediyeye sunulmadan önce yönetmeliklere uygun şekilde mühendisler tarafından onaylanmalı ve meslek odaları kayıt süreçleri eksiksiz yapılmalıdır. Güncel yönetmeliklere uyum, özellikle deprem yönetmeliği ve enerji verimliliği standartları açısından büyük önem taşır.
İnşaatın yasal olarak başlaması için mutlaka Yapı Ruhsatı alınmalıdır. Ruhsat alımı için belediyeler tarafından talep edilen belgeler, inşaata konu yapının türüne, arsanın niteliğine ve imar planına göre değişiklik gösterebilir. Genel olarak istenen temel belgeler şu şekildedir:
Arsanın güncel tapu kaydı, malik bilgileri ve mülkiyet durumu ruhsat sürecinin temelini oluşturur. Tapuda şerh, ipotek veya hukuki engel bulunması durumunda süreç ilerlemez.
Onaylı mimari proje olmadan statik, elektrik veya mekanik projeler düzenlenemez. Bu nedenle mimari projenin eksiksiz hazırlanması ve belediye tarafından onaylanması gereklidir.
Zemin yapısına uygun temel tasarımı yapılabilmesi için devlet tarafından yetkilendirilmiş zemin etüt firmalarının hazırladığı raporların sunulması şarttır.
İnşaatlar, 4708 sayılı Yapı Denetim Kanunu kapsamında yetkili bir yapı denetim firması tarafından kontrol edilmek zorundadır. Yapı denetim sözleşmesinin imzalanması ve sisteme yüklenmesi olmadan ruhsat süreci ilerlemez.
Projenin tüm teknik aşamalarından sorumlu olan fenni mesuller (mimar, inşaat mühendisi, elektrik mühendisi, makine mühendisi) resmi olarak atanmalı ve belgeleri sisteme işlenmelidir.
İnşaat başlamadan önce arsanın mevcut altyapı durumu kontrol edilmelidir. Elektrik, su, kanalizasyon, doğal gaz ve telekomünikasyon altyapılarının uygunluğu ile ilgili kurum onayları gereklidir. Altyapı kurumları çoğu zaman proje üzerinden inceleme yapar ve gerekli görülen durumlarda ek uygulamalar talep edebilir.
İnşaat sahası, yasal mevzuata uygun olarak iş sağlığı güvenliği çerçevesinde düzenlenmelidir. Bu kapsamda şantiye alanının çevrilmesi, güvenlik levhalarının yerleştirilmesi, şantiye binası kurulumu, iş güvenliği uzmanı sözleşmesi ve Risk Analizi + Acil Durum Planı hazırlanması gereklidir. İş kazalarının önlenmesi için bu süreç vazgeçilmezdir.
İnşaat öncesi yapılan tüm bu işlemler, projenin temelini oluşturan kritik aşamalardır. Her bir adımın doğru, eksiksiz ve mevzuata uygun şekilde tamamlanması, hem hukuki hem de teknik açıdan güvenli bir yapılaşma sürecini garanti altına alır. Profesyonel yönetilen bir hazırlık dönemi, projenin tüm yaşam döngüsünü olumlu etkileyerek zaman ve maliyet tasarrufu sağlar.
